چاقی دانش‌آموزان؛ از تغییر الگوی تغذیه تا افزایش تحرک
رئیس دانشکده تغذیه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان هشدار داد: از هر چهار دانش‌آموز نوجوان، یک نفر مبتلا به اضافه وزن یا چاقی است
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دکتر سید محمدحسین روحانی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی و رئیس دانشکده تغذیه این دانشگاه، در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به خطر اضافه وزن و چاقی در بین دانش‌آموزان نوجوان اظهار کرد: چاقی یا اضافه وزن به معنای افزایش چربی بدن بیش از حد نرمال است که در اندام‌ها به‌ویژه در ناحیه شکم و لگن وجود دارد. حد نرمال چربی در بدن برای هر سن و جنسیت متفاوت است و به‌خصوص در مورد کودکان و نوجوانان، مقدار چربی بدن بین دختران و پسران در سنین مختلف تفاوت دارد.
وی افزود: والدینی که می‌خواهند از وضعیت وزن فرزند نوجوان خود آگاه شوند، باید به مراکز بهداشتی نزدیک محل سکونت مراجعه کنند تا اندازه‌گیری‌ها بر اساس استاندارد قد و وزن لازم برای فرزندشان انجام شود و در مورد میزان اضافه وزن و خطر چاقی به آن‌ها اطلاع‌رسانی شود.
آمار اضافه وزن و چاقی در بین دانش‌آموزان
رئیس دانشکده تغذیه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به آخرین آمارها تصریح کرد: وضعیت اضافه وزن و چاقی در بین دانش‌آموزان حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد است و این رقم در استان‌های مختلف کشور تفاوت دارد. در استان اصفهان نیز آمار چاقی و اضافه وزن دانش‌آموزان نوجوان تقریباً همین مقدار است و با الگویی متفاوت در شهرستان‌ها، می‌توان گفت از هر چهار کودک، یک کودک مبتلا به اضافه وزن و چاقی است.
دکتر روحانی خاطرنشان کرد: هنگام صحبت درباره اضافه وزن و چاقی دانش‌آموزان نوجوان، بروز بیماری‌هایی مانند دیابت و بیماری‌های قلبی نیز مطرح است، اما شاید در خانواده‌ها به جنبه‌های روانی این معضل کمتر توجه شود. بار روانی مشکل چاقی برای نوجوان بسیار زیاد است و احتمال دارد به دلیل این مشکل در بین همسالان خود دچار شرمساری و خجالت شود یا مورد تمسخر قرار گیرد و این موضوع موجب برهم خوردن وضعیت روحی و روانی این گروه از دانش‌آموزان شود.
اصول تغذیه مناسب برای دانش‌آموزان نوجوان
دکتر روحانی در خصوص اصول تغذیه مناسب برای دانش‌آموزان نوجوان عنوان کرد: ارائه میان‌وعده سالم برای دانش‌آموزان نیازمند یک پویش همگانی در مدارس است. در حال حاضر مشکل این است که خانواده برای کاهش اضافه وزن نوجوان او را به مطب پزشک می‌برد و توصیه‌های لازم را دریافت می‌کند، اما وقتی نوجوان به مدرسه می‌رود و مواد غذایی ممنوع را در دست همکلاسی‌هایش می‌بیند، برای بردن میان‌وعده مورد علاقه‌اش اصرار می‌کند و والدین نیز مخالفت نمی‌کنند؛ در نتیجه چالش چاقی و اضافه وزن دوباره برای خانواده ایجاد می‌شود.
وی با تأکید بر نقش مشارکت خانواده‌ها گفت: اگر همه خانواده‌ها در رعایت اصول تغذیه سالم در مدرسه با دانش‌آموز مشارکت داشته باشند و موارد لازم را به طور مرتب به فرزندشان گوشزد کنند، پس از مدتی حتی دانش‌آموزی که به این موضوع کمتر توجه داشته نیز تلاش می‌کند به دانش‌آموزانی نزدیک شود که به تغذیه سالم توجه دارند و مواد غذایی سالم‌تری مصرف کند. خانواده باید این موضوع را یک وظیفه اجتماعی بداند و با تعامل و جلب رضایت فرزند، میان‌وعده سالم را برای او تهیه کند.
رئیس دانشکده تغذیه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، میان‌وعده‌های سالم برای دانش‌آموزان نوجوان را شامل لقمه‌های سالم خانگی در اندازه‌های کوچک، نان خشک، میوه‌های تازه یا خشک، کشک، مغزیجات، دانه‌ها و شیر دانست و توصیه کرد والدین با نظر فرزندشان و انتخاب مواد غذایی مورد علاقه او، از اضافه وزن و چاقی وی پیشگیری کنند.
لزوم سالم‌سازی تغذیه دانش‌آموزان در بوفه مدارس
دکتر روحانی درباره اهمیت سالم‌سازی تغذیه دانش‌آموزان در بوفه مدارس گفت: محیط مدرسه با هدف حفظ سلامت جسمی، ذهنی و روانی دانش‌آموزان فعال است و هیچ‌یک از نیروهای مدرسه نباید بر خلاف این قاعده عمل کنند. بوفه مدرسه جزئی از ساختار مدرسه است و قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای فعالیت آن وجود دارد؛ اگر این قوانین اعمال شود، سالم‌سازی تغذیه دانش‌آموزان از نظر قانونی محقق می‌شود و تحقق آن وابسته به نظارت و هماهنگی مدیران مدارس با بوفه‌ها است.
وی افزود: والدین نیز باید به این نکته توجه کنند و در صورتی که در مدرسه‌ای به تغذیه سالم دانش‌آموزان در بوفه توجه نمی‌شود، انتقاد آن‌ها می‌تواند تأثیرگذار باشد تا مدارس در این زمینه دقت لازم را داشته باشند و با اعمال قوانین، ارائه مواد غذایی ناسالم از بوفه مدارس حذف شود.
اهمیت صبحانه در عملکرد آموزشی دانش‌آموزان
این متخصص تغذیه و رژیم درمانی تأکید کرد: مصرف صبحانه از مهم‌ترین وعده‌های تغذیه‌ای دانش‌آموزان است و در عملکرد آموزشی آن‌ها در مدرسه بسیار مؤثر است. برخی دانش‌آموزان نوجوان به دلیل حضور در فضای مجازی و استفاده زیاد از تلفن همراه و تبلت دیر می‌خوابند و صبح‌ها دیرتر بیدار می‌شوند و مصرف صبحانه را از دست می‌دهند؛ بهتر است این گروه به موقع بخوابند تا صبح زودتر بیدار شده و صبحانه را با آرامش قبل از رفتن به مدرسه مصرف کنند.
وی توصیه کرد: دانش‌آموزان نوجوان در مدرسه از میان‌وعده‌های سالم خانگی استفاده کنند و از مصرف مواد غذایی شور، پرچرب، پرکالری و سرشار از قند پرهیز کنند تا از بروز اضافه وزن و چاقی پیشگیری شود.
دکتر روحانی درباره صبحانه مطلوب برای دانش‌آموزان نوجوان اظهار کرد: صبحانه مطلوب باید شامل لبنیات (پنیر و شیر)، حبوبات مانند عدسی تهیه‌شده در منزل، تخم‌مرغ و دیگر مواد غذایی حاوی منبع پروتئین باشد و در کنار آن استفاده از نان سبوس‌دار و غلات کامل توصیه می‌شود؛ زیرا این مواد غذایی موجب سیری دانش‌آموزان، کاهش مشکلات گوارشی و تأمین قند بدن آن‌ها در مدرسه می‌شود. این گروه از دانش‌آموزان باید در محیط مدرسه کمتر از تنقلات و مواد غذایی شیرین و انواع کیک استفاده کنند.
توصیه‌های سبک زندگی سالم
رئیس دانشکده تغذیه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در پایان عنوان کرد: توصیه می‌شود تماشای تلویزیون، بازی با تبلت و حضور در فضای مجازی با تلفن همراه و کنسول بازی برای دانش‌آموزان بیش از دو ساعت در شبانه‌روز طول نکشد تا از چاقی و اضافه وزن آن‌ها جلوگیری شود. دانش‌آموزان نوجوان باید روزانه به مدت یک ساعت ورزش‌های هوازی مانند فوتبال، دوچرخه‌سواری و پیاده‌روی سریع انجام دهند تا چربی‌سوزی در بدن آن‌ها اتفاق بیفتد و از بروز اضافه وزن و چاقی جلوگیری شود.
