در میزگرد ایرنا مطرح شد: نداشتن متولی مشخص، عامل ناتوانی مقابله با بیماری سالک در کشور

خبرگزاری ایرنا اصفهان، تیرماه سال جاری، میزگردی را با حضور مسئولین دانشگاه و سازمان های مختلف استان بمنظور بررسی نتایج اقدام ها و برنامه های انجام شده در این مدت برای مقابله با سالک و پیشگیری از تکرار حوادث سال گذشته برگزار نمود.

این میزگرد با حضور دکتر طاهره چنگیز رییس دانشگاه، دکترفدایی مسئول بیماری های واگیر مرکز بهداشت اصفهان، رییس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان اصفهان، معاون پایش اداره کل حفاظت محیط زیست استان، بخشدار بن رود، شهردار ورزنه، رییس شورای شهر هرند، مدیر بهره برداری از تأسیسات و تجهیزات فاضلاب و مدیر کنترل کیفی آب و فاضلاب، کارشناس ارشد بهره برداری شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان و کارشناس گیاه پزشکی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان اصفهان برگزار شد.

مسئولان و کارشناسان حاضر در این میزگرد با اشاره به مجموعه اقدام ها و عملکرد خود در یک سال گذشته تاکید کردند که همچنان اعتبارات مشخصی برای اجرای طرح های مقابله با سالک تخصیص نیافته و لازم است در این زمینه همت و توجه جدی تری شود. از طرفی مشخص نبودن جایگاه مجری و ناظر در برخی عملیات ها مانند جونده کُشی، شهرستان نبودن شرق اصفهان و نداشتن فرمانداری مستقل و اختلاف نظرها درباره چگونگی مبارزه با عوامل این بیماری از دیگر مشکلات مرتبط با این موضوع بود که در میزگرد مذکور به آن اشاره شد.

*یک هفته بسیج استانی برای مبارزه با سالک نیاز داریم

رییس دانشگاه در این میزگرد گفت: وظیفه اختصاصی این دانشگاه و زیرمجموعه‌های آن کمک‌های فنی در رابطه با بیماری سالک است و ایران درباره این بیماری می تواند تولید علم داشته باشد زیرا تنها کشوری است که به طور جدی روی آن کار کرد.
دکتر طاهره چنگیز با بیان اینکه سایر کشورها این بیماری را فراموش یا انکار کرده اند و برای سازمان بهداشت جهانی و حتی در سطح ملی کشورمان نیز در اولویت قرار ندارد، گفت: ما نباید منتظر بمانیم که عزم ملی برای آن اتفاق بیفتد بلکه یک هفته بسیج استانی برای کنترل سالک نیاز داریم تا همه کانون های سالک خیز، شناسایی و پاکسازی شوند.
به گفته وی، این اتفاق در پایگاه هشتم شکاری افتاد و موفقیت آمیز بود، لذا عزم جدی استانی و منطقه ای برای مبارزه با سالک نیاز است.
وی، بیماری سالک را یک مشکل بین‌بخشی خواند و اظهار داشت: دستگاه‌های اجرایی نمی‌توانند با متهم کردن همدیگر به کم‌کاری، این مسئله را حل کنن، بلکه باید با درک متقابل از هم این کار را انجام داد.

دکتر چنگیز با بیان اینکه منازل مسکونی در مناطق سالک‌خیز به حریم تاغزارها تجاوز کردند، افزود: اگر تاغزارها را هم تخریب کنیم ممکن است مجدد این پیشروی صورت گیرد.
وی با اشاره به اینکه تقسیم کار در این زمینه باید انجام شود و برخورد جدی بر روی وظیفه هر سازمان صورت گیرد، تصریح کرد: بهسازی محیط نقش جدی در کنترل سالک دارد.
وی با تاکید بر اینکه اگر کنترل بافت فرسوده از اختیار ما خارج شود، تبدیل به مخزن موش های ناقل سالک خواهد شد، اظهار داشت: مناطق جمع آوری کود نیز در داخل برخی از این شهرها و روستاها داریم که آن هم باعث شیوع بیماری می‌شود.
دکتر چنگیز با بیان اینکه شرق شهرستان اصفهان حدود ۲۶۰ هزار نفر جمعیت دارد و با پراکندگی شهرها مواجه است، خاطرنشان کرد: این منطقه به دلیل برخی اختلافات محلی از داشتن فرمانداری مستقل و مزایای آن محروم مانده است به همین دلیل بسیاری از مطالبات آنها برآورده نمی‌شود و امیدواریم این موضوع با پیگیری مردم و شوراهای اسلامی تحقق یابد.
به گفته وی، برای تحقق این موضوع می‌توان مجمع شوراهای اسلامی شهرها و روستاهای منطقه را تشکیل داد و به طور متحد برنامه‌ای در این زمینه هماهنگ شود تا این محرومیت به شکل منسجم برطرف شود.

*دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در صدد تولید داروی سالک است

رییس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اظهار داشت: سال گذشته یکی از مشکلاتی که برای طی کردن فرایند درمان سالک و کنترل آن در کشور به‌ویژه استان اصفهان پیش آمد، کمبود داروی آن به نام گلوکانتیم بود به‌همین دلیل امسال علاوه بر اتخاذ تدابیر ویژه از سوی وزارت بهداشت برای رفع آن، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نیز اعلام کرد که در صدد تولید آن است.
وی با بیان اینکه داروی درمان سالک (گلوکانتیم) در دانشکده داروسازی این دانشگاه ساخته شده است، گفت: مطالعات آزمایشگاهی آن انجام شده و در حال طی کردن فرایند آزمایش حیوانی است تا در صورت موفقیت آمیز بودن وارد مرحله تولید شود.
گلوکانتیم (مگلومین آنتیمونیات) یک ترکیب آنتیمونی است که به عنوان خط اول درمان سالک در نظر گرفته شده و به‌صورت تزریقی استفاده می‌شود.
دکتر چنگیز با اشاره به اینکه در حال مذاکره با یکی از کارخانه‌های داروسازی اصفهان برای تولید این دارو هستیم، اظهار امیدواری کرد که در سال آینده تولید داخلی داروی گلوکانتیم را داشته باشیم.
وی با بیان اینکه سال گذشته مشکل جدی در تامین این دارو وجود داشت، خاطرنشان کرد: این دارو توسط وزارت بهداشت سفارش داده می‌شود و توزیع آن فقط در مراکز بهداشتی انجام می‌گیرد.
رییس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به اینکه داروی گلوکانتیم سال گذشته از تولیدکننده دوم و نه اصلی آن، تامین شد، تصریح کرد: این موضوع باعث شد تا این دارو طی یک فراخوان جمع آوری شود و با توجه به پیک کشوری ابتلا به سالک در سال گذشته با کمبود آن مواجه شدیم.
دکتر چنگیز اضافه کرد: امسال وزارت بهداشت این اطمینان را داده است که داروی گلوکانتیم به مقدار کافی به شرکت اصلی سفارش شود و مشکلی برای تامین آن وجود نخواهد داشت.
وی همچنین با اشاره به نقش مردم در مبارزه با بیماری سالک گفت: آنها باید مطالبات خود را به صورت معقول و منطقی در این فرایند بشناسند و آن را مطرح کنند.
وی اضافه کرد: اگر محل ارتزاق عده ای از ساکنان مناطق سالک خیز، مبادله کود است باید بدانند که این کار سلامت خانواده خود آنها را نیز به خطر می‌اندازد لذا باید در این زمینه همکاری داشته باشند.
رییس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، رعایت بهداشت فردی و مراجعه زود هنگام به مراکز بهداشتی و درمانی را نیز ضروری خواند و خاطرنشان کرد: سال گذشته مواردی از خود درمانی در استان اصفهان داشتیم.

*تامین اعتبار برای مبارزه با سالک از محل صرفه جویی در سایر ردیف های بودجه

رییس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه اینکه سال گذشته مقرر شد مبلغی به عنوان اعتبار مبارزه با سالک در اختیار این دانشگاه و همچنین کاشان قرار بگیرد، تاکید کرد: تا کنون یک ریال از این اعتبار پرداخت نشده است و آن را به سازمان مدیریت و برنامه ریزی اعلام کردیم.
دکتر چنگیز با اشاره به اینکه ما عملیات جونده کشی را به اجبار شروع کردیم، افزود: اگر سازمان دیگری در استان این مسئولیت را بپذیرد ما حتی حاضریم چیزی در قبالش به آنها اعطا کنیم.
وی خاطرنشان کرد: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در زمان حاضر با صرفه جویی از محل ردیف‌های دیگر در حال تامین پول عملیات‌های مقابله با سالک از جمله جونده کشی است و سال های گذشته نیز اعتبار مالی برای آن دریافت نکرد.
رییس دانشگاه با تاکید بر اینکه بیماری سالک نتیجه در کنار هم قرار گرفتن عوامل مختلفی از جمله موش، پشه، انگل و انسان است، توضیح داد: شکستن این حلقه در هر نقطه ای می‌تواند آن را از بین ببرد.
وی به زاد و ولد و تکثیر فراوان موش‌های صحرایی اشاره و اضافه کرد: مدت زمان بارداری این جونده، ۲۱ روز است و در هر بار زایمان ۱۰ تا ۱۵ نوزاد دارد که هر یک از نوزادان در فاصله ۴۵ روز بالغ می‌شوند و می‌توانند به حلقه تکثیر اضافه شوند به همین دلیل هرچقدر هم که جونده کشی کنیم نمی‌توانیم آن را به صفر برسانیم.
دکتر چنگیز با انتقاد از برخی که در تعدادی از نقاط مانند بادرود ادعا کردند دیگر سالک در آنجا وجود ندارد، اظهار داشت: این کار اشتباه است زیرا باعث متوقف شدن اقدامات پیشگیرانه مراقبتی و حفاظتی برای این بیماری می‌شود.
به گفته وی، بر اساس بررسی های به‌عمل آمده، گردشگران، کمترین میزان ابتلا به سالک را داشتند زیرا آنها توصیه ها، عمل و بهداشت فردی را رعایت کردند.
رییس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، مسئله مهمتر از بیماری سالک را بهداشت روان مربوط به آن دانست و تصریح کرد: اگر به‌طور مداوم در بین مردم نگرانی ایجاد کنیم، هیچ سودی ندارد بلکه باید همه با کمک یکدیگر، دانش عمومی مردم و مسئولان را افزایش دهیم.
وی با اشاره به اینکه این دانشگاه در صدد راه اندازی ایستگاه تحقیقاتی درباره سالک در شرق اصفهان با همکاری بنیاد برکت و مرکز تحقیقات بیماری‌های پوستی اصفهان است، گفت: مقرر است بنیاد برکت برای تهیه برخی اقلام محافظتی فردی برای تعدادی از مردم منطقه که بضاعت مالی کمی دارند، نیز همکاری داشته باشد.
دکتر چنگیز از شهرداری‌های این منطقه از جمله ورزنه خواست تا نسبت به کشت گیاهان دافع حشرات مانند اسطوخودوس و آگاهی بخشی بیشتر به مردم اقدام کنند و همچنین از اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خواست تا نسبت به اجرای طرح کنترل آفات و بیماری‌ها در عرصه مراتع به منظور کنترل آفت موش در تاغزارها همت بیشتری کند.

* ۱۰برنامه مرکز بهداشت اصفهان برای مبارزه با بیماری سالک

مسئول بیماری های واگیر مرکز بهداشت استان اصفهان در این میزگرد با بیان اینکه موش صحرایی و پشه، مخزن سالک هستند و هر عاملی که آنها را زیاد کند در شیوع بیماری تاثیر دارد، گفت: سال ۹۶ ما حدود ۹۶۰ مورد ابتلا به سالک در استان داشتیم که نسبت به سایر سال ها کمترین مورد بود اما سال گذشته با وجود افزایش ۵۰ درصدی فعالیت ها و اقدامات، آمار ابتلا به سالک سه برابر شد و به ۲ هزار و ۸۰۰ مورد رسید.
دکتر رضا فدایی با اشاره به اینکه امسال ۱۰ برنامه جدید را برای مقابله با سالک در پیش گرفتیم، افزود: استفاده از روش جدید شکر پاشی برای نخستین بار در کشور یکی از این برنامه هاست که در آن شکر و اسید بوریک ترکیب می‌شود و در زمان حاضر در منطقه امامزاده آقا علی عباس نطنز در حال اجراست.
وی با اشاره به اینکه اگر این برنامه با موفقیت انجام شود در سایر نقاط نیز اجرا خواهد شد، خاطرنشان کرد: نتیجه آن پاییز امسال مشخص می‌شود.
دکتر فدایی، جونده کُشی را از دیگر برنامه های مرکز بهداشت اعلام و اضافه کرد: این کار نتیجه خوبی برای کاهش موش ها به ویژه در شرق اصفهان و نطنز داشته است.
به گفته وی، عده ای معتقد هستند که مرکز بهداشت با این کارها، بودجه ها را هدر می‌دهد اما همه اقدام‌ها مصوب کمیته بهداشت کشور می‌باشد و در هیچ استانی به این وسعت انجام نشده است.
وی با اشاره به اینکه اگر موش، غذای مناسبی داشته باشد به شدت تکثیر می‌شود، اظهار داشت: به همین دلیل نسبت به گسترش پوشش گیاهی که محل زندگی این جوندگان است، دغدغه داریم.
دکتر فدایی، مجاورت تاغزارها و منازل مسکونی را از دغدغه های جدی مرکز بهداشت خواند و گفت: این موضوع باید اصلاح شود و ما نسبت به آن هشدار می‌دهیم.
مسئول بیماری های واگیر مرکز بهداشت اصفهان با بیان اینکه طعمه گذاری برای موش های صحرایی را از شعاع ۵۰۰ متری به یکهزار متر افزایش دادیم، افزود: با این کار مساحت عملیات ما چهار برابر شد.
وی با بیان اینکه تا ۲۲ تیر امسال حدود ۵۰ درصد از برنامه ها و اقدامات مبارزه با سالک در سال ۹۸ در استان اصفهان توسط مرکز بهداشت انجام شد، تصریح کرد: تا کنون بیشتر از همه اقدامات سال گذشته، کار کرده ایم.
دکتر فدایی، انگل شناسی و حشره شناسی را یکی دیگر از اقدامات مرکز بهداشت اصفهان برشمرد و اضافه کرد: امسال با رصد و شناسایی پشه های موجود در منطقه های سالک خیز، زمانی که تعداد پشه ها به حداکثر رسید عملیات سمپاشی انجام شد.
وی، مشارکت مردم را برای نتیجه دادن این برنامه ها و اقدامات ضروری خواند و تاکید کرد: هیچ برنامه بهداشتی بدون مشارکت مردم جواب نمی دهد و آنها زمانیکه زخم ناشی از گزیدگی پشه کوچک است باید به مراکز بهداشتی مراجعه کنند.
دکتر فدایی، آموزش خانه به خانه را نیز ضروری دانست و اظهار داشت: در مراجعه منزل به منزل از خانواده ها سوال می‌شود که آیا زخم ناشی از گزیدگی بر روی بدن دارند تا بررسی‌های لازم درباره آن انجام شود زیرا عده ای خوددرمانی کرده و به عطاری ها مراجعه می‌کنند.
مسئول بیماری‌های واگیر مرکز بهداشت اصفهان، نمونه گیری با روش جدید و درد کمتر و آسان تر از بیماران را یکی دیگر از برنامه‌های امسال عنوان و اضافه کرد: همچنین دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در صدد است داروی سالک را تولید کند تا نیازی به نمونه خارجی آن نباشد.
وی، واکسیناسیون علیه سالک را از دیگر برنامه‌های مرکز بهداشت اصفهان خواند و گفت: سال گذشته سه هزار نفر در مناطق مختلف استان، این واکسن را دریافت کردند و هر سه ماه یک بار باید کنترل شوند که اگر نتیجه آن موفقیت آمیز بود، بسیاری از اقدام‌های دیگر لازم نیست.
دکتر فدایی همچنین خاطرنشان کرد: سال گذشته به دلیل حجم بالای شیوع سالک در استان به‌ویژه شرق شهرستان اصفهان، ما بیشتر درگیر پاسخ دادن به انتقادها شدیم درحالیکه باید اطلاع رسانی بیشتری در این زمینه انجام شود لذا در صدد هستیم تا با فراهم کردن حضور خبرنگاران در مناطق سالک خیز آنها را از نزدیک با کارهای انجام شده و وضعیت موجود آشنا کنیم.

*جونده کُشی کار مرکز بهداشت نیست اما انجام می دهد

دکتر فدایی با تاکید بر اینکه دانشگاه علوم پزشکی و مرکز بهداشت استان اصفهان هرآنچه در توان بشر بود را برای مقابله با بیماری سالک در شرق اصفهان انجام دادند، گفت: جونده کُشی کار ما نیست اما این کار را نیز در سال های گذشته انجام دادیم.
وی با بیان اینکه سالهاست آرزو داریم که جونده کُشی را از ما بگیرند، افزود: اداره کل منابع طبیعی استان امسال به ما اعلام کرد که این کار را در بخشی از اراضی شرق اصفهان انجام می‌دهد اما بعد گفتند که اعتباری برای این موضوع به آنها نرسیده است.
مسئول بیماری های واگیر مرکز بهداشت اصفهان ادامه داد: ولی ما نمی‌توانستیم در این زمینه کاری نکنیم و آن را ادامه ندهیم زیرا زیر سوال می‌رفتیم به همین دلیل کار جونده کشی را انجام دادیم و تا کنون میلیاردها تومان بدهکار شدیم.
وی همچنین با تاکید بر اینکه ما قصد حبس کردن مردم را در خانه هایشان نداریم، تصریح کرد: مسئولان باید مردم را توجیه کنند که خود را با توصیه‌های مرکز بهداشت سازگار نمایند.
دکتر فدایی با بیان اینکه جمعیت پشه های ناقل سالک، میلیاردها برابر جمعیت انسان هاست، اضافه کرد: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان در صدد کمک به مردم منطقه برای تامین و خرید تجهیزات حفاظت شخصی است که چگونگی آن پس از نهایی شدن، اطلاع رسانی می‌شود.